Αποχαιρετισμός στην ποιήτρια Μαρία Λαέρτη

 Η ποιήτρια Μαρία Λαέρτη (Φερεντίνου) «έφυγε» από την ζωή την Δευτέρα 6 Απριλίου 2026 στις 23.40μμ.

Η Μαρία Λαέρτη, γεννήθηκε και έζησε στην Αθήνα. Κόρη κοινωνικών αγωνιστών με καταγωγή από την Λευκάδα. Ένα υπέροχο και φωτεινό πνεύμα, μια σεμνή όμως διόλου ταπεινόφρων προσωπικότητα.

Η Μαρία Λαέρτη στην Ποίησή της, με τη χρήση πληθώρας από παραδοσιακές, ανανεωμένες και καινούριες ποιητικές φόρμες, επιχειρεί μια βαθύτερη θέαση του κόσμου, και κατά συνέπεια ευρύτερες, εντονότερες και βαθύτερες σχέσεις με την πραγματικότητα. Έτσι, επιτυγχάνει το επιδιωκόμενο: το «Ωραίο».

Με τα δικά της λόγια: «η τέχνη του ποιητή δεν είναι να μετατρέψει κάποια σκέψη (προπαντός τ’ απόνερα της σκέψης) σε λόγια (να κάνει δηλαδή εξωτερική χρήση του λόγου), αλλά να μεταφέρει τις εικόνες και τους ήχους, να μεταφέρει στις εικόνες και τους ήχους, με τον πιο δυνατό ζωντανό τρόπο, την βαθύτερη Σκέψη και Συγκίνηση… Γιατί, πράγματι, η φόρμα τη στιγμή του μεγάλου θριάμβου της αυτοκαταλύεται υπέρ της μορφής … Στην ποίηση επιδιωκόμενο είναι το Ωραίο, δηλαδή η απαραποίητη ποιότητα. Η Μάγια γυμνή και ολόκληρη· χωρίς δήθεν και υποκρισίες, μαϊμουδίσματα ή άλλα κόλπα. Έτσι όπως είναι. Ακριβής. Απόλυτη. Γυμνή. Ολόκληρη. Εξ άλλου, όταν το Ωραίο τεντώνεται προς το Υψηλό, το όλον έχει να κάνει με την αίσθηση του κενού» (Μαρία Λαέρτη, «Σημειώσεις για τη μορφή»).

 

Η Μαρία Λαέρτη, εξέδωσε 6 ποιητικές συλλογές στις εκδόσεις Δωδώνη («το τατουάζ» 1995, «Ο Κυνηγός» 1996, «Τα Βήματα της Ιστορίας» 1996, «Ερμής ο Χθόνιος» 1997, «Ασφόδελοι και Αίμα» 1999, «Η Μεγάλη Νύχτα» 2006), συνέγραψε κείμενα θεωρητικού και κριτικού περιεχομένου για την Τέχνη, και συνεργάστηκε με λογοτεχνικά περιοδικά, ιδιαίτερα δε με τα «Αιολικά Γράμματα» του Κώστα Βαλέτα (1939-2026).

 

Η κηδεία της Μαρίας Λαέρτη θα γίνει την Τετάρτη 15 Απριλίου, ώρα 12.30μμ, στο δημοτικό κοιμητήριο Ζωγράφου.

 

Στην μνήμη της, αναδημοσιεύουμε κείμενο του επί 35 χρόνια συντρόφου της Αντώνη Π. Χάλαρη (1949-2024) με τίτλο «Η Ποίηση και τα όπλα της».

 

ΑΚΕΠ - Γραφείο Τύπου

Μίκα Στάθη

Αθήνα, 8 Απριλίου 2026

ΑΚΕΠ: Η Ποίηση και τα όπλα της

Μαρία Λαέρτη 

Αναδημοσιεύουμε το ποίημα της Μαρίας Λαέρτη "λευκά φεγγάρια" από την ποιητική συλλογή "το τατουάζ", τα ποιήματα "Εμείς"  και "ΠΟΝΑΩ" από την ποιητική συλλογή "ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ" (για το ποίημα "Τα βήματα της Ιστορίας", βλέπε: http://akep.blogspot.gr/2013/12/ta-vimata-tis-istorias-maria-laerti.html), και απόσπασμα από το ποίημα «ΚΟΡΗ-ΑΓΓΕΛΟΣ-ΛΥΚΟΣ» από την ποιητική συλλογή « Η ΜΕΓΑΛΗ ΝΥΧΤΑ»

***

Η ποίηση δεν "κάνει" οπωσδήποτε πολιτική, με τη φτηνή σημασία, κάνει όμως και πολιτική με τον τρόπο της (ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ).

"Μεγάλα μάτια παιδιών

κοιτάζουν βουρκωμένα

την άνιση μοιρασιά.

Αθώα μάτια αμυγδαλένια

κι η πίστη μου αρρωσταίνει" (Μ. Λαέρτη, λαβύρινθος, Ο ΚΥΝΗΓΟΣ)

"Η Μ. Λαέρτη από την πρώτη της ακόμα συλλογή "Το τατουάζ" μας παρουσιάζει τη μεγάλη αρετή των σπουδαίων κειμένων την πρωτοτυπία. Παράδειγμα: στο υποκείμενο "φεγγάρια" βάζει το κατηγόρημα: "φαύλα". Ο Ρεμπώ (μετ. Άρη Δικταίου) στο υποκείμενο σελήνη βάζει το κατηγόρημα "στυγνή". Αυτό αφορά στη φωτιστική της συμπεριφορά. Θα μπορούσε να το πει κάποιος ναυτικός σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η σελήνη δείχνοντας το μισό της σώμα παίρνει μια ελαφρά χαλκοπράσινη χροιά κάτι το άγριο ενέχουσα. Το εμψυχωτικό κατηγόρημα "φαύλα" αφορά στο ήθος της σελήνης. Και είναι κορυφαία έκφραση ultima verbis του βαθμού διαφθοράς της εποχής. Τέτοια η διαφθορά ώστε διεφθάρησαν και τα φεγγάρια. Ο πληθυντικός υπονοεί τη διάρκεια, όχι κάτι στιγμιαίο" (ΣΤΑΘΗΣ ΠΡΩΤΑΙΟΣ).

"λευκά φεγγάρια"

Σε θρόνο επικίνδυνης φυγής

αγαπημένη,

λάμπουν στα μάτια σου

φεγγάρια φαύλα

βασίλισσα σε κόσμο από γυαλί

απαλό δέρμα πολυπόθητο,

στόμα ματωμένο απ' τα φιλιά

και στ' αχτένιστα μαλλιά σου

τα ξανθά

κορώνα αποκριάτικη.

ΤΟΤΕ

Μαρία Λαέρτη
Τότε θα ερχόμαστε από παντού
μ' ολόγυμνο το στήθος
κι όλα τα όπλα της γης
δεν θα φτάνουν
για να μας κάνουν πίσω.

 Τότε θα ερχόμαστε από παντού
 με το αίμα στις χούφτες
                          κι όλα τα ρόδα της γης
                          δεν θα 'χουν τόση απλοχεριά στο κόκκινο.

ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Μαρία Λαέρτη 

Στοχασμός, σε τολμηρή φαντασία. Εσωτερική δύναμη, ρυθμοί ορμητικοί, (μετρικοί με ιαμβικό σφυροκόπημα, ή χωρίς ρίμα). Ποιητικές εικόνες ελλειπτικές, που γοητεύουν. Λόγος πλαστικός, χυμώδης. Αυτό που λέμε "ποίηση διάθεσης". (Ριζοσπάστης, 17 Ιούλη 1997)

Τα "Βήματα της Ιστορίας" οπωσδήποτε από τα ωραιότερα ελληνικά ποιήματα. Ποίημα της αισθητικής κορυφογραμμής και η Μαρία Λαέρτη, κορυφαία ποιήτρια. ΣΤΑΘΗΣ ΠΡΩΤΑΙΟΣ

Σημειώσεις για τη μορφή

Μαρία Λαέρτη

(«Ουδέποτε νοεί άνευ φαντάσματος η ψυχή») 

           Η φόρμα (ως τεχνική) μπορεί να κατασκευαστεί, η μορφή όχι. Και η μορφή βρίσκεται μόνο εκεί που υπάρχει ποίηση.

           Ο βαθμός της συγκίνησης της ποιητικής ιδιοσυγκρασίας ισορροπεί στο επίπεδο και το βάθος της συναίσθησης/εν-νόησης της ιδέας του ποιήματος. Και όσο περισσότερο συγκινείται ο ποιητής, τόσο περισσότερο εξελίσσει τα ποιητικά μέσα του, δηλαδή τη γλώσσα. Γιατί όπως ένας ζωγράφος σκέπτεται με το σχήμα ή το χρώμα, ο ποιητής σκέπτεται (μέσα, πίσω και πέρα από τον χώρο) με λέξεις ή, πιο σωστά, με σύνολα λέξεων: με ΣΧΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ, που ανταποκρίνονται σε εικόνες – ήχους – νοήματα.

          Στο συνοπτικό βιβλίο του Brett «Φαντασίωση και Φαντασία» υπογραμμίζουμε τον όρο «συνειρμός ιδεών» του Locke, το συσχετισμό του φαινομένου αυτού με τη λειτουργία της φαντασίας από τον Hobbes, την παρατήρηση του Addison για τον συναισθηματικό συνειρμό που προκαλούν οι παραστάσεις και το συλλογισμό του Mill: «Στην ψυχοσύνθεση των ποιητών, οι συγκινήσεις αποτελούν τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στους συνειρμούς –συνδετικό κρίκο που επιτρέπει στις ιδέες τους, τόσο στις προερχόμενες από τις αισθήσεις όσο και τις προερχόμενες από το πνεύμα, να συσχετίζονται αναμεταξύ τους».¹ Τέλος φτάνουμε στον Παλαμά που γράφει στον πρόλογο για «ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΟΥ», κι επαναλαμβάνει αργότερα στην ΠΟΙΗΤΙΚΗ του στο Α΄ κεφάλαιο: «Ο Ποιητής όσον βαθύτερον αισθάνεται, τόσον βαθύτερον σκέπτεται· και όσον σκέπτεται τόσον αισθάνεται».

Λόγος-Γλώσσα-Μουσική και καθαρή ποίηση

(Αναδημοσίευση από το περιοδικό ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, τεύχος 193)

ΛΟΓΟΣ – ΓΛΩΣΣΑ – ΜΟΥΣΙΚΗ

και καθαρή ποίηση

της Μαρίας Λαέρτη

Μια μέρα είπε ο Ντεγκά στον Μαλλαρμέ: «το επάγγελμά σας είναι κόλαση, δεν κατορθώνω να κάνω αυτό που θέλω κι όμως είμαι γεμάτος ιδέες».
Κι ο Μαλλαρμέ του ανταποκρίθηκε: «Οι στίχοι, αγαπητέ μου Ντεγκά, δεν γίνονται με ιδέες αλλά με λέξεις».(1)

Ο Μαλλαρμέ όταν λέει λέξεις, όπως είναι γνωστό, δίνει το βάρος στους ήχους των λέξεων, στη μουσικότητά τους.